Türkiye Cumhuriyeti

Darüsselam Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Tanzanya Ekonomik Görünümü, 22.03.2016

Tanzanya Ekonomik Yapı

Tanzanya ekonomisi, büyük oranda tarım, madencilik (altın) ve turizme dayanmaktadır. Balıkçılıkta halkın önemli geçim kaynaklarından birisidir. Ülkede hizmetler sektörü son yıllarda hızla gelişmiş olup, hâlihazırda GSYİH’nin yarısını oluşturmaktadır. Hizmet sektöründeki büyüme büyük ölçüde turizm, telekomünikasyon ve finans sektöründe yaşanan gelişmelerden kaynaklanmaktadır.

Ekonominin, inşaat, madencilik ve hizmet sektörü ağırlıklı olmak üzere, 2014 yılında % 7.3, 2015 yılında ise % 7,25  büyüme hızı gerçekleştirmiştir. Ekonomik büyüme rakamları dikkate alındığında Tanzanya Sahra altı Afrika ülkeleri arasında 8. ve Doğu Afrika Topluluğunda ise 1. sırada yer almaktadır. Bununla birlikte, Tanzanya dünyanın 85 Afrika’nın ise en büyük 13. ekonomisidir.  


Ülkelerin küçük devlet, güçlü özel sektör, geniş mülkiyet hakları, hukuk düzeni ve az vergi gibi prensipleri ne ölçüde benimsediğini ölçmeye çalışan Dünya Ekonomik Özgürlük Endeksi 2015 Yılı Raporu’nda Tanzanya 6.92 puanla 82. sırada yer almaktadır.

Tanzanya, Doğu Afrika Gümrük Birliği üyesidir. Doğu Afrika Topluluğu (EAC); genel merkezi Tanzanya’nın Arusha kentinde bulunan bölgesel bir hükümetlerarası örgüttür. Tanzanya, Kenya, Uganda, Ruanda, Burundi’den oluşan Doğu Afrika Topluluğu’nun kurucu Antlaşması 1999 yılında imzalanmıştır. 1,82 milyon km2 alana, 133 milyon nüfusa, 75 milyar ABD Doları GSYİH’ya sahip topluluk, gümrük birliği ve ortak pazar uygulamasını başlatmış, 2015 yılında parasal birliğe geçmeyi, uzun vadede ise siyasi bir birliğe dönüşmeyi hedeflemektedir. Topluluk ülkemiz için Afrika’da önemli bir pazar olarak ortaya çıkmaktadır. Tanzanya’dan diğer EAC üyesi ülkelere ihraç edilen ve Tanzanya’ya diğer EAC üyesi ülkelerden ithal edilen ürünler kota sınırlaması ve gümrük vergisinden muaftır.

Ekonomi Politikaları

Tanzanya’da 1980’lerin ortalarından itibaren politik sistemde, ekonomide ve kamu yönetiminde reformlar uygulanmaktadır. 1986 yılında başlayan ekonomik reform programları sonucunda pazar ekonomisine dönüşüm sağlanmıştır. Ticaret, kurlar ve faizler tamamen liberal hale getirilmiştir. Büyük kapsamlı özelleştirme uygulamaları gerçekleştirilmiş, kamuda çalışan sayısı önemli ölçüde azaltılmıştır ve performansa dayalı ücret sistemine geçilmiştir.

Tanzanya bütçe harcamaları göz önüne alındığında, 2013/2014 bütçesinin % 19,6’sı eğitime, % 12,9’u altyapı yatırımlarına, %8,7’si sağlık alanına, % 7,03’ü tarım ve sulamaya, % 4,3’ü içme suyuna ve % 7,8’i ise enerji ve minerallere ayrılmıştır.

Ülkede ekonomide etkinliği azaltan en önemli faktörlerden biri ihale sisteminin yavaş ve hantal olmasıdır. Bu amaçla ülkede yeni bir ihale yasası gündemde olup, yerli tedarikçilerin lehine bazı düzenlemeleri de içermektedir. Ayrıca büyük ihalelerin daha küçük parçalara bölünerek finansal gücü daha az olan firmaların da ihalelere girmesinin sağlanması amaçlanmaktadır.

Ekonomik Performans

Son on yılda Sahra-altı Afrika’da en iyi ekonomik performans gösteren ülkelerin başında gelen Tanzanya’da başta sanayi ve hizmetler sektörlerinin katkılarıyla ekonomi 2014 yılında yaklaşık % 7.3 oranında büyümüştür. Aynı dönemde tarım sektöründe büyüme daha yavaş olmuş ve ortalama % 4.2 olarak gerçekleşmiştir. Politik istikrar ve sağlam hükümet politikaları sayesinde doğrudan yabancı yatırımlar artış göstermiştir. Ayrıca döviz kurlarında kayda değer bir stabilite sağlanmıştır. Son yıllarda Tanzanya’daki enflasyon oranı Frank bölgesi dışındaki bölgenin en düşüğü olarak gerçekleşmiş, reformlar ekonomiyi dış şoklara karşı daha dayanıklı hale getirmiştir.

Tanzanya’da 2014 yılında reel GSYİH artış hızı % 7,3 olarak gerçekleşmiştir. 2014 yılında kişi başına düşen gelirin 731 $ dır.

Potansiyel Yatırım Alanları

  • MADENCİLİK: Tanzanya Doğal kaynaklarının zenginliği sebebiyle potansiyel yatırımcıların ilgisini çekmektedir. Tanzanya mineral tabanlı Metaller ve değerli taşlar, Altın, Tanzanit, Doğal Gaz ve kömür açısından oldukça zengindir. Tanzanya Yatırım Merkezinde özel sektör ile ortak yatırımı amaçlayan madencilik projeleri mevcuttur.
  • TARIM: Tanzanya tarımı ekonominin itici gücü olarak görmektedir. Bu sebeple potansiyel yatırımcıların kullanabilmesi için TIC( Tanzanya Yatırım Merkezi’nin) gözetiminde tarım arazileri tahsis edilmiştir. Arazi sahipleri Tanzanya Ordusu ve Hapishaneleridir. Tarım konusunda yatırım yapmak isteyen yatırımcıların mevcut araziler ve projeler hakkında Tanzanya Yatırım merkezinden bilgi almaları gerekmektedir. Tanzanya Yatırım Merkezinde özel sektör ile ortak yatırımı amaçlayan tarım projeleri mevcuttur. Tanzanya Hükümeti tarım yatırımlarında %25 oranında yerel ortaklık kurulmasını istemektedir. Cashewnut, pamuk, susam, kahve, pirinç ve mısır gibi ürünlerin üretilmesi mümkündür.

  • ALTYAPI: Tanzanya Hükümeti altyapı yatırımlarına özel sektörü çekmek istemektedir. Bu sebeple, PPP(Public Private Partnership
    )(Kamu Özel Otaklığı) politikası yürürlüğe konulmuştur. Tanzanya Yatırım Merkezinde özel sektör ile ortak yatırımı amaçlayan altyapı projeleri mevcuttur. Türk Müteahhitlik sektörü finansal açıdan desteklendiği takdirde önemli projelere imza atabilecektir. Tanzanya’nın en az gelişmiş ülkeler listesinde olması ve bütçesinin %30’nun donör Ülkelerce karşılanıyor olması, altyapı projelerinin finansmanında sorunlara yol açmaktadır.

  • ENERJİ: Tanzanya için enerji çok önem arz etmekledir. Nüfusun sadece %17 si elektrik kullandığı halde, elektrik kesintileri özellikle kurak geçen aylarda önemli bir sorun oluşturmaktadır. Güvenilir enerjisi olamayan Tanzanya, sanayisinin gelişmesinin önündeki en büyük engelin enerji yoksunluğu olduğunun farkındadır. Tanzanya, potansiyel yatırımcıları hidro, rüzgar, güneş enerjisi üretimine çağırmaktadır. Tanzanya Yatırım Merkezinde, yatırımcısını bekleyen seçilmiş projeler mevcuttur.